Γουινέα-Μπισσάου
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
|
|||||
| Εθνικό σύνθημα: Unidade, Luta, Progresso (πορτογαλικά): Ενότητα, Αγώνας, Πρόοδος | |||||
| Εθνικός ύμνος: Esta é a Nossa Pátria Bem Amada (Αυτή Είναι η Αγαπημένη Μας Χώρα") | |||||
 |
|||||
| Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη) |
Μπισσάου 11.52.00 |
||||
| Επίσημες γλώσσες | πορτογαλική και τοπικά κρεολική | ||||
| Πολίτευμα | Προεδρική Δημοκρατία | ||||
| Νίνο Βιέιρα Κάρλος Γκόμες |
|||||
|
Ανεξαρτησία από Ισπανία |
|||||
| Έκταση • Σύνολο • % Νερό |
36.544 τ.χμ. (136η) αμελητέο |
||||
| Πληθυσμός • Απογραφή 2002 • Πυκνότητα • Εκτίμηση 2005 |
1.586.000 (υπολογ. ΟΗΕ), 1.345.479 κατά την απογραφή του 2002 (147η) 44 κατ./τ.χλμ (154η) 1.503.182[1] |
||||
| Α.Ε.Π. • Ολικό (2005) • Κατά κεφαλή |
$1,167 δισ. (165η) 736 (177η) |
||||
| ΔΑΑ (2007) | 0,374 (175η) – χαμηλή | ||||
| Νόμισμα | Φράγκο CFA Δυτικής Αφρικής (XΟF) | ||||
| Ζώνη ώρας | (UTC +0) | ||||
| Internet TLD | .gw | ||||
|
+245 |
|||||
Η Δημοκρατία της Γουινέας Μπισσάου (Πορτογαλικά: República da Guiné-Bissau) είναι χώρα στη Δυτική Αφρική με έκταση 36.120 km² και πληθυσμό 1.503.182[2]. Δυτικά βρέχεται από τον Ατλαντικό Ωκεανό, βόρεια συνορεύει με τη Σενεγάλη, νότια και ανατολικά με τη Γουινέα. Πρωτεύουσα είναι το Μπισσάου. Πρώην πορτογαλική αποικία, είχε το όνομα Πορτογαλική Γουινέα, και όταν απέκτησε την ανεξαρτησία της, προστέθηκε το όνομα της πρωτεύουσας στο επίσημο όνομα του κράτους για να μην προκαλείται σύγχυση με την Δημοκρατία της Γουινέας. Μείζον ζήτημα για τη χώρα είναι το γεγονός ότι έχει καταστεί διαμετακομιστικό κέντρο για ναρκωτικά[3] που προέρχονται από τη Λατινική Αμερική και έχουν προορισμό την Ευρώπη. Πρόεδρος της χώρας είναι ο Νίνο Βιέιρα και Πρωθυπουργός ο Κάρλος Γκόμες.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Γεωγραφία
Η χώρα συνορεύει με τη Σενεγάλη στα βόρεια, ενώ στα δυτικά βρέχεται από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Επίσης, συνορεύει με τη Γουινέα στα ανατολικά και στα νότια. Το μήκος των ακτών της είναι 350 χιλιόμετρα. Το υψηλότερο σημείο είναι στα 300 μέτρα.
Στη χώρα ανήκουν και περίπου 60 παράκτια νησιά. Στα δυτικά της χώρας βρίσκεται το αρχιπέλαγος των Μπιζάγκος, ανοικτά ενός ποταμόκολπου . Σημαντικό νησί είναι και το Μπολάμα, το οποίο δεν ανήκει στα Μπιζάγκος.
Σημαντικοί ποταμοί της χώρας είναι ο Ζέμπου και ο Κορουμπάλ, οι οποίοι και σχηματίζουν ποταμόκολπο. Ορεινός όγκος είναι το Φούτα Τζαλόν.
Το κλίμα της χώρας είναι τροπικό (ζεστό και υγρό). Από το Δεκέμβριο ως το Μάιο επικρατεί η εποχή της ξηρασίας και ακολουθείται από την εποχή των βροχών.
[Επεξεργασία] Ιστορία
Οι πρώτοι Ευρωπαίοι (Πορτογάλοι) είδαν τις ακτές της χώρας στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Η περιοχή αυτή ονομάστηκε Πορτογαλική Γουινέα και αποικίστηκε από εμπόρους και ιδιώτες Λουζιτανούς. Στη συνέχεια η χώρα έγινε πορτογαλική αποικία , το 1895, το 1935 ανακηρύχθηκε πορτογαλικό έδαφος και το 1951 υπερπόντια επαρχία.
Τα πρώτα ψήγματα του αγώνα για ανεξαρτησία άρχισαν να φαίνονται στη δεκαετία του ‘ 50, οπότε ιδρύθηκε το PAIGC (Αφρικανικό Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου), με Πρόεδρο τον Αμίλκαρ Καμπράλ. Οι εθνικιστές του κόμματος αυτού κατάφεραν με τα όπλα να ανακτήσουν από τους Πορτογάλους σημαντικό μέρος από τα εδάφη της χώρας. Το 1973 ο Καμπράλ δολοφονήθηκε και παρά το γεγονός αυτό, ανακηρύχθηκε μονομερώς η ανεξαρτησία του κράτους.
Έπειτα από την Επανάσταση των Γαριφάλων στην Πορτογαλία, το στρατιωτικό καθεστώς του 1974 υποχρεώθηκε να παραχωρήσει την ανεξαρτησία στις πορτογαλικές αποικίες. Έτσι, η Πορτογαλική Γουινέα έγινε (μαζί με το Πράσινο Ακρωτήριο) ανεξάρτητη στις 10 Σεπτεμβρίου του 1974 και έλαβε τη σημερινή ονομασία , Γουινέα Μπισσάου. Πρώτος Πρόεδρος της χώρας έγινε ο αδερφός του δολοφονηθέντα εθνικιστή Καμπράλ, Λουίς Καμπράλ.
Μέσα στα επόμενα χρόνια θεμελιώθηκε ένα σοσιαλιστικό κράτος και το 1977 διεξήχθησαν περιφερειακές εκλογές. Η πορεία προς τη δημοκρατία ανακόπηκε από στρατιωτικό πραξικόπημα, το Νοέμβριο του 1980, το οποίο είχε αποτέλεσμα να ανατραπεί ο Καμπράλ και νέος ηγέτης να γίνει ο Νίνο Βιέιρα, ο οποίος επέβαλε μονοκομματικό καθεστώς μέχρι το 1991. Εξάλλου, σε απάντηση στο πραξικόπημα του 1980, το Πράσινο Ακρωτήριο αποσύρθηκε από την ένωση με τη Γουινέα Μπισσάου και σχημάτισε αυτόνομη κυβέρνηση, το 1981.
Στις εκλογές του 1994 ο Βιέιρα εξελέγη Πρόεδρος , ανατράπηκε όμως με στρατιωτικό πραξικόπημα το 1999. Στασιαστές στρατιωτικοί, με επικεφαλής τον Ανσουμάνε Μανέ, ο οποίος δολοφονήθηκε σε νέα απόπειρα πραξικοπήματος, το 2000, κατέλαβαν την εξουσία. Την ίδια περίοδο ψηφίστηκε νέο Σύνταγμα και καταργήθηκε η θανατική ποινή. Νέος Πρόεδρος έγινε μετά ο Κούμπα Ιαλά , ο οποίος κατηγορήθηκε για νεποτισμό και ανατράπηκε με ένα ακόμα πραξικόπημα, το 2003, ξανά από στρατιωτικούς. Οι πραξικοπηματίες παρέδωσαν την εξουσία σε βουλευτές και μετά τις νέες προεδρικές εκλογές, το 2005, επέστρεψε στην εξουσία ο Νίνο Βιέιρα.
Το Μάρτιο του 2007 υπέβαλε την παραίτησή του ο Πρωθυπουργός Αριστίντες Γκόμες και τον διαδέχθηκε στο αξίωμα ο Μαρτίνιο Ντάφα Καμπί. Έπειτα από τις βουλευτικές εκλογές το Νοέμβριο του 2008, στην εξουσία επέστρεψε το PAIGC, με αρχηγό τον Κάρλος Γκόμες το νεότερο.
[Επεξεργασία] Πολιτικά
- Κύριο άρθρο: Πολιτικά της Γουινέας-Μπισσάου
Το πολίτευμα της χώρας είναι Προεδρική Δημοκρατία, με Αρχηγό Κράτους τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος εκλέγεται για πενταετή θητεία με καθολική ψηφοφορία. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από την Εθνοσυνέλευση του Λαού, η οποία απαρτίζεται από 100 μέλη, τα οποία εκλέγονται με την ψήφο του λαού, για τετραετή θητεία. Το Σύνταγμα είναι σε ισχύ από τις 16 Μαΐου του 1984 και αναθεωρήθηκε στις 4 Μαΐου του 1991, 4 Δεκεμβρίου 1991, 26 Φεβρουαρίου 1993, 9 Ιουνίου 1993 και το 1996. Οι πολίτες αποκτούν δικαίωμα ψήφου σε ηλικία 18 ετών. Η νομοθεσία βασίζεται στο γαλλικό ποινικό δίκαιο. Τα μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Supremo Tribunal da Justica) διορίζονται από τον Πρόεδρο.
[Επεξεργασία] Διοικητική Διαίρεση
Η Γουινέα-Μπισσάου διαιρείται σε 9 διοικητικά διαμερίσματα, με μεγαλύτερο αυτό της από το 1942 πρωτεύουσας, Μπισσάου (έχει γύρω στους 350.000 κατοίκους). Στην Μπισσάου ζει το ¼ περίπου του πληθυσμού στη χώρα, ενώ το 1/3 διαμένει στις πόλεις. Η πρωτεύουσα αποτελεί ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο λιμάνι στη χώρα.
[Επεξεργασία] Διεθνείς Σχέσεις
Η Γουινέα-Μπισσάου είναι μέλος πολλών διεθνών οργανισμών και ειδικότερα ανήκει στους οργανισμούς: ACCT, ACP, AfDB, Αφρικανική Ένωση, CPLP, ECOWAS, FAO, FZ, G-77, IBRD, ICAO, ICCt (υπέγραψε), ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, ITSO, ITU, ITUC, MIGA, NAM, OIC, OIF, OPCW (υπέγραψε), ΟΗΕ, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, Union Latina, UNWTO, UPU, WADB (περιφερειακό μέλος), WAEMU, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO.
[Επεξεργασία] Άμυνα
Δραστηριοποιούνται οι Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις του Λαού (FARP). Αυτές περιλαμβάνουν Στρατό Ξηράς, Ναυτικό, Αεροπορία και παραστρατιωτική δύναμη. Τις δεκαετίες του ' 80 και του ' 90 αλλά και το 2003 εκδηλώθηκαν επιτυχημένες και μη απόπειρες πραξικοπημάτων. Η στρατιωτική θητεία είναι υποχρεωτική και η ηλικία στράτευσης είναι στα 18 χρόνια.
[Επεξεργασία] Δημογραφία
Ο πληθυσμός της χώρας ανέρχεται σε 1,4 εκατομμύρια κατοίκους. Η πυκνότητα είναι 40 περίπου κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, με βάση τα στοιχεία του 2006. Οι σημαντικότερες εθνοτικές ομάδες στην αφρικανική χώρα είναι οι Μπαλάντα (30%) και οι Φούλα ή Φουλανί (20%). Υπάρχουν ακόμα οι Μαντίνγκο, οι Παπέλ, οι Μαντζάκα και μιγάδες. Ελάχιστοι είναι και οι Ευρωπαίοι. Σχεδόν το 100% των κατοίκων είναι αφρικανικής καταγωγής. Το προσδόκιμο ζωής είναι ένα από τα μικρότερα παγκοσμίως, καθώς οι γυναίκες ζουν μόλις 48,7 χρόνια και οι άνδρες 45 χρόνια. Το 2006 συνέρρευσε στο κράτος κύμα προσφύγων (πάνω από 7.000) από τη γειτονική Σενεγάλη, εξαιτίας του πολέμου των αυτονομιστών στην επαρχία Καζαμάνς.
[Επεξεργασία] Γλώσσα
Η επίσημη γλώσσα είναι τα πορτογαλικά , ενώ ομιλούνται και κρεολικές διάλεκτοι.
[Επεξεργασία] Θρησκεία
Το θρήσκευμα των κατοίκων είναι κατά κύριο λόγο ο ανιμισμός, ενώ περίπου το 50% ασπάζεται το Ισλάμ.Το 5% του πληθυσμού ασπάζεται το χριστιανισμό.
[Επεξεργασία] Οικονομία
Η χώρα είναι γενικά φτωχή και βρίσκεται σε μια από τις χαμηλότερες θέσεις (175η) στο Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ. Η ανισομερής κατανομή του πλούτου στη Γουινέα-Μπισσάου είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο. Το 2005 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ υπολογίστηκε σε 800 δολάρια ΗΠΑ. Το νόμισμα της χώρας είναι το Φράγκο CFA Δυτικής Αφρικής (CFA), που υιοθετήθηκε στις 2 Μαΐου του 1997 και αντικατέστησε το πέσο, το οποίο είχε υποτιμηθεί το 1985.
Μοχλός για την οικονομική ανάπτυξη είναι ο πρωτογενής τομέας, με τις αραχίδες (η χώρα είναι έκτη σε παραγωγή διεθνώς), το φυσικό κόμμι , η μανιόκα, οι καρύδες και το ρύζι, να αποτελούν τις κυριότερες καλλιέργειες. Η χώρα εξάγει αραχίδες, γαρίδες και ξυλεία. Η Πορτογαλία, η Σενεγάλη, η Ινδία και το Πακιστάν αποτελούν τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους. Η εκμετάλλευση του δασικού πλούτου και η αλιεία συμπληρώνουν τους στυλοβάτες της οικονομίας. Πολύ περιορισμένη είναι η κτηνοτροφία και το εμπόριο. Τελευταία άρχισε να αναπτύσσεται και ο ιδιωτικός τομέας.
[Επεξεργασία] Μεταφορές και Επικοινωνίες
Η πρωτεύουσα Μπισσάου αποτελεί ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο λιμάνι στη χώρα. Σημαντικά λιμάνια είναι και οι Μπούμπα, Φαρίμ και Κατσέου. Υπάρχει αεροπορική σύνδεση με διεθνές αεροδρόμιο στην Μπισσάου, το οποίο συνδέεται με τη Λισαβόνα, το Ντακάρ και άλλες πόλεις, κυρίως στην Αφρική. Δεν υπάρχει σιδηροδρομική σύνδεση και το οδικό δίκτυο εκτείνεται στα 3.455 χιλιόμετρα. Λιγότερο από 1000 χιλιόμετρα από αυτά ήταν ασφαλτοστρωμένα (2002). Το 2007 υπήρχαν άλλα 26 αεροδρόμια εκτός από αυτό στην πρωτεύουσα.
Το 2006 οι χρήστες του Διαδικτύου υπολογίζονταν σε 37.000 , χωρίς να υπάρχουν πάροχοι υπηρεσιών. Με βάση στοιχεία του 2001, στη χώρα λειτουργούν 5 ραδιοφωνικοί σταθμοί. Οι τηλεφωνικές συνδέσεις δεν είναι πολύ ανεπτυγμένες (10.200 σε χρήση το 2005). Υπήρχαν 95.000 κινητά τηλέφωνα το 2005.
[Επεξεργασία] Τουρισμός και Αξιοθέατα
Το καρναβάλι στην Μπισάου προσελκύει κάθε χρόνο αρκετούς επισκέπτες και έχει έντονο φολκλορικό χρώμα. Οι εκδηλώσεις συνοδεύονται από μουσικές και χορευτικές παραστάσεις.
Η αρχιτεκτονική έχει τη σφραγίδα της αποικιοκρατίας, με πόλο έλξης να αποτελούν οι καθεδρικοί ναοί και τα πορτογαλικά φρούρια αλλά και το μνημείο για τους δολοφονηθέντες του 1959 που είναι αφιερωμένο σε απεργούς. Τα έργα ντόπιων καλλιτεχνών εκτίθενται στο Εθνικό Μουσείο.
Αξιόλογοι τουριστικοί προορισμοί είναι, εκτός από την πρωτεύουσα, η πόλη Φαρίμ και η Μπαφάτα, ενώ η Βαρέλα αποτελεί μια μικρή λουτρόπολη. Στη Λιμνοθάλασσα Κεφάντα βρίσκεται φυσικό πάρκο, ενώ δάση και καταρράκτες αποζημιώνουν τον επισκέπτη. Για την προστασία των νησιών Μπιζάγκος δημιουργήθηκε και λειτουργεί υπό την αιγίδα της ΟΥΝΕΣΚΟ το Απόθεμα Βιόσφαιρας του Αρχιπελάγους Μπιζάγκος.
[Επεξεργασία] Πηγές
- Συλλογικό έργο, Παγκόσμιος Γεωγραφικός Άτλας (τ. 8), εκδόσεις ΔΟΜΗ, 2006.
[Επεξεργασία] Εξωτερικές συνδέσεις
- Επίσημος ιστότοπος της κυβέρνησης
- AllAfrica - τίτλοι ειδήσεων
- BBC News- Προφίλ της χώρας
- CIA World Factbook
- Africa South of the Sahara - Πανεπιστήμιο Στάνφορντ
- The Index on Africa
- Χάρτης της χώρας
- Drugbarons turn Bissau into Africa's first narco-state- Άρθρο στην εφημερίδα Independent.
[Επεξεργασία] Παραπομπές
Αγκόλα | Αίγυπτος | Αιθιοπία | Ακτή Ελεφαντοστού | Αλγερία | Γκάμπια | Γκαμπόν | Γκάνα | Γουινέα | Γουινέα-Μπισσάου | Δυτική Σαχάρα1 | Ερυθραία | Ζάμπια | Ζιμπάμπουε| Ισημερινή Γουινέα | Καμερούν | Κεντροαφρικανική Δημοκρατία | Κένυα | Κομόρες | Δημοκρατία του Κονγκό | Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό | Λεσότο | Λιβερία | Λιβύη | Μαδαγασκάρη | Μαλάουι | Μάλι | Μαρόκο | Μαυρίκιος | Μαυριτανία | Μοζαμβίκη | Μπενίν | Μποτσουάνα | Μπουρκίνα Φάσο | Μπουρούντι | Ναμίμπια | Νίγηρας | Νιγηρία | Νότια Αφρική | Ουγκάντα | Πράσινο Ακρωτήριο | Ρουάντα | Σάο Τομέ και Πρίνσιπε | Σενεγάλη | Σεϋχέλλες | Σιέρρα Λεόνε | Σομαλία | Σουαζιλάνδη | Σουδάν | Τανζανία | Τζιμπουτί | Τόγκο | Τσαντ | Τυνησία
1.Αναγνωρίζεται από 46 χώρες
Εξαρτημένα Εδάφη
Νήσος Αγίας Ελένης | Θεούτα | Κανάριες Νήσοι | Μαγιότ | Μελίγια | Πουντλάνδη | Ρεϊνιόν | Σοκότρα | Σομαλιλάνδη