19 marca

19 marca jest 78. (w latach przestępnych 79.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 287 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Bogdan, Jan, Józef, Leontyn, Marceli, Marek i Sybilla.
• Polska - Dzień Wędkarza^[1]
• Kościół katolicki - uroczystość św. Józefa
• Kaszuby - Dzień Jedności Kaszubów
• Włochy - Święto Świętego Józefa (obchodzone jako włoski Dzień Ojca)
• Australia - Narodowy dzień harmonii
• Dyskordianizm - święto DR VAN VAN MOJO
• Hiszpania - Święto Ognia - Las Fallas

[edytuj] Urodzili się

• 1542 - Jan Zamoyski, polski magnat, hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny (zm. 1605)
• 1590 - William Bradford, amerykański kronikarz (zm. 1657)
• 1593 - Georges de La Tour, francuski malarz (zm. 1652)
• 1604 - Jan IV Szczęśliwy, król Portugalii (zm. 1656)
• 1629 - Aleksy I Romanow, car Rosji (zm. 1676)
• 1721 - Tobias Smollett, angielski pisarz (zm. 1771)
• 1779 - Józef Dwernicki, polski generał (zm. 1857)
• 1797 - Józef Korzeniowski, polski pisarz (zm. 1863)
• 1813 - David Livingstone, szkocki podróżnik (zm. 1873)
• 1821 - Sir Richard Francis Burton, angielski podróżnik, orientalista, pisarz, tłumacz (zm. 1890)
• 1834 - Józef Hauke-Bosak, polski dowódca wojskowy, generał, uczestnik powstania styczniowego (zm. 1871)
• 1844 - Minna Canth, fińska pisarka (zm. 1897)
• 1848 - Wyatt Earp, amerykański bohater Dzikiego Zachodu (zm. 1929)
• 1849 - Alfred von Tirpitz, niemiecki admirał, polityk (zm. 1930)
• 1869 - Józef Mehoffer, polski malarz, grafik, witrażysta (zm. 1946)
• 1872 - Siergiej Diagilew, rosyjski choreograf (zm. 1929)
• 1873 - Max Reger, niemiecki kompozytor (zm. 1916)
• 1874 - Józef Raczyński, polski polityk, minister rolnictwa (zm. 1931)
• 1877 - Franz Fischer, niemiecki chemik (zm. 1947)
• 1882 - Aleksander Skrzyński, polski polityk, premier Polski (zm. 1931)
• 1887 - Józef Radwan, polski urzędnik, minister (zm. 1977)
• 1898 - Witold Grabowski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości(zm. 1966)
• 1899 - Aksel Sandemose, norweski pisarz (zm. 1965)
• 1900 - Frédéric Joliot-Curie, francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1958)
• 1905 - Albert Speer, niemiecki architekt, polityk, działacz nazistowski, minister zbrojeń III Rzeszy (zm. 1981)
• 1905 - Migueal Zacarias, meksykański reżyser filmowy (zm. 2006)
• 1906 - Adolf Eichmann, hitlerowski funkcjonariusz (zm. 1962)
• 1909 - Józef Łobodowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1988)
• 1909 - Józef Rozwadowski, polski duchowny katolicki, biskup łódzki (zm. 1996)
• 1909 - Elżbieta Zawacka, polska kurierka AK, cichociemna
• 1910 - Józef Wolski, polski historyk (zm. 2008)
• 1910 - Kazimierz Wyka, polski krytyk literacki, historyk literatury (zm. 1975)
• 1911 - Jerzy Jurandot, polski pisarz, satyryk (zm. 1979)
• 1911 - Włada Majewska, polska aktorka, piosenkarka
• 1912 - Adolf Adam, niemiecki duchowny katolicki (zm. 2005)
• 1912 - Adolf Galland, niemiecki pilot (zm. 1996)
• 1912 - Hugh Wheeler, angielski pisarz, piszący wspólnie z Richardem Webbem jako Patrick Quentin (zm. 1987)
• 1916 - Gereon Grzenia-Romanowski, polski kontradmirał, ekonomista (zm. 1983)
• 1916 - Irving Wallace, amerykański pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 1990)
• 1917 - Dinu Lipatti, rumuński pianista, kompozytor (zm. 1950)
• 1918 - Marvin Mirisch, amerykański producent filmowy (zm. 2002)
• 1919 - Josef Stingl, niemiecki polityk (zm. 2004)
• 1921 - Zdzisław Tomal, polski polityk, wicepremier, wiceprzewodniczący Rady Państwa PRL (zm. 1984)
• 1922 - Józef Andrzej Gierowski, polski historyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 2006)
• 1923 - Emil Karewicz, polski aktor
• 1924 - Lew Kulidżanow, rosyjski reżyser filmowy (zm. 2002)
• 1926 - Valerio Zurlini, włoski reżyser filmowy (zm. 1982)
• 1927 - Wiesław Drzewicz, polski aktor (zm. 1996)
• 1928 - Hans Küng, szwajcarski duchowny katolicki, teolog
• 1930 - Andrzej Czekalski, polski reżyser filmowy
• 1932 - Władysław Bobowski, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski
• 1933 - Zofia Czerwińska, polska aktorka
• 1933 - Philip Roth, amerykański pisarz
• 1936 - Ursula Andress, szwajcarska aktorka
• 1936 - Piotr Kuncewicz, polski pisarz, krytyk literacki (zm. 2007)
• 1937 - Elżbieta Dzikowska, polska dziennikarka, podróżnik
• 1937 - Egon Krenz, niemiecki polityk, przewodniczący Rady Państwa NRD, sekretarz SED
• 1937 - Janusz Słowikowski, polski poeta, dziennikarz, autor tekstów piosenek (zm. 1971)
• 1943 - Mario Monti, włoski polityk, komisarz Unii Europejskiej
• 1944 - József Bálazs, węgierski pisarz (zm. 1997)
• 1946 - Mirosław Handke, polski polityk, minister edukacji narodowej
• 1947 - Glenn Close, amerykańska aktorka
• 1947 - Krystyna Tkacz, polska aktorka
• 1950 - Wiktor Żwikiewicz, polski pisarz fantastyki naukowej
• 1951 - Fred Berry, amerykański aktor (zm. 2003)
• 1952 - Joseph John Urusemal, mikronezyjski polityk, prezydent Mikronezji
• 1955 - Bruce Willis, amerykański aktor pochodzenia niemieckiego
• 1956 - Jegor Gajdar, rosyjski polityk, premier Rosji
• 1964 - Nicola Larini, włoski kierowca wyścigowy
• 1965 - Agnieszka Pilaszewska, polska aktorka
• 1971 - Grzegorz Mielcarski, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1976 - Alessandro Nesta, włoski piłkarz
• 1977 - Maciej Dobrowolski, polski siatkarz
• 1978 - Fisz, polski muzyk
• 1979 - Bartek Królik, polski muzyk zespołu Sistars
• 1979 - Ivan Ljubičić, chorwacki tenisista
• 1980 - Adrian Sikora, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 1984 - Bianca Balti, włoska modelka

[edytuj] Zmarli

• 1238 - Henryk I Brodaty, książę wrocławski i krakowski (ur. pomiędzy 1165 a 1170)
• 1244 - Isnard z Chiampo, błogosławiony, włoski kapłan, dominikanin, założyciel klasztoru w Pawii (ur. ?)
• 1286 - Aleksander III, król Szkocji (ur. 1241)
• 1406 - Ibn Chaldun, arabski filozof (ur. 1332)
• 1616 - Johannes Fabricius, holenderski astronom (ur. 1587)
• 1623 - Uesugi Kagekatsu, japoński samuraj, daimyō (ur. 1556)
• 1637 - Péter Pázmány, węgierski filozof, teolog, kardynał (ur. 1570)
• 1656 - Georg Calixt, niemiecki teolog (ur. 1586)
• 1683 - Thomas Killigrew, angielski dramatopisarz (ur. 1612)
• 1687 - René-Robert Cavelier de La Salle, francuski podróżnik (ur. 1643)
• 1697 - Nicolaus Bruhns, niemiecki kompozytor (ur. 1665)
• 1721 - Klemens XI, papież (ur. 1649)
• 1823 - Adam Kazimierz Czartoryski, książę, polski polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, marszałek Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego (ur. 1734)
• 1844 - Katarzyna Labouré, święta (ur. 1806)
• 1884 - Elias Lönnrot, fiński poeta, lekarz, lingwista (ur. 1802)
• 1885 - Władysław Niegolewski, polski prawnik, polityk, uczestnik powstania styczniowego (ur. 1819)
• 1887 - Józef Ignacy Kraszewski, polski pisarz, historyk (ur. 1812)
• 1888 - Władysław Sabowski, polski pisarz, dziennikarz, tłumacz (ur. 1837)
• 1895 - Leontyna Halpertowa, polska aktorka (ur. 1803)
• 1906 - Kosta Chetagurow, osetyjski poeta (ur. 1859)
• 1914 - Giuseppe Mercalli, włoski geolog (ur. 1850)
• 1916 - Wasilij Surikow, rosyjski malarz (ur. 1848)
• 1917 - Edward Romuald Bogusławski, polski historyk słowiańszczyzny, publicysta (ur. 1848)
• 1928 - Emil Wiechert, niemiecki geofizyk (ur. 1861)
• 1930 - Arthur Balfour, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1848)
• 1930 - Wilfrid Michael Voynich, amerykański antykwarysta pochodzenia polskiego, odkrywca Manuskryptu Voynicha (ur. 1865)
• 1942 - Jan Włodarkiewicz, polski dowódca wojskowy, komendant Wachlarza (ur. 1900)
• 1942 - Clinton Hart Merriam, amerykański zoolog, ornitolog, etnograf (ur. 1855)
• 1943 - Felicja Kruszewska, polska pisarka (ur. 1897)
• 1944 - Jan Kołłątaj-Srzednicki, polski lekarz, generał (ur. 1883)
• 1950 - Edgar Rice Burroughs, amerykański pisarz (ur. 1875)
• 1950 - Sir Walter Norman Haworth, brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1883)
• 1950 - Alexandru Vaida-Voievod, rumuński polityk, premier Rumunii (ur. 1872)
• 1954 - Wacław Komarnicki, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości (ur. 1891)
• 1956 - Ludwik Kolankowski, polski historyk, profesor i rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (ur. 1882)
• 1959 - Umberto Barbaro, włoski reżyser filmowy (ur. 1902)
• 1965 - Gheorghe Gheorghiu-Dej, rumuński polityk, działacz komunistyczny, premier i prezydent Rumunii (ur. 1901)
• 1965 - Stanisław Wawrzecki, polski działacz gospodarczy, dyrektor Miejskiego Handlu Mięsem Warszawa Praga (ur. 1922)
• 1968 - Alfred Baeumler, niemiecki filozof, pedagog (ur. 1887)
• 1969 - Franciszek Trochonowicz, polski ksiądz, więzień Dachau (ur. ?)
• 1976 - Albert Dieudonné, francuski aktor, reżyser filmowy (ur. 1889)
• 1976 - Paul Kossoff, brytyjski gitarzysta zespołu Free (ur. 1950)
• 1978 - Gaston Julia, francuski matematyk, prekursor teorii systemów dynamicznych (ur. 1893)
• 1978 - Carlos Torre, meksykański szachista (ur. 1904)
• 1982 - Randy Rhoads, amerykański gitarzysta (ur. 1956)
• 1985 - Leopold Tyrmand, polski pisarz, publicysta (ur. 1920)
• 1987 - Louis de Broglie, książę, francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
• 1990 - Andrew Wood, amerykański wokalista zespołu Mother Love Bone (ur. 1966)
• 1995 - Yasuo Yamada, japoński aktor (ur. 1932)
• 1997 - Willem de Kooning, amerykański malarz pochodzenia holenderskiego (ur. 1904)
• 1998 - Tadeusz Siemiątkowski, polski żołnierz NSZ, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1910)
• 1999 - Jaime Sabines, meksykański poeta (ur. 1926)
• 2000 - Tadeusz Tomaszewski, polski psycholog (ur. 1910)
• 2002 - Patrick Schulmann, francuski reżyser filmowy (ur. 1949)
• 2004 - Zygmunt Kubiak, polski filolog klasyczny, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1929)
• 2004 - Mitchell Sharp, kanadyjski polityk (ur. 1911)
• 2004 - Josef Stingl, niemiecki polityk (ur. 1919)
• 2005 - Bohdan Bejze, polski duchowny katolicki, biskup łódzki, profesor ATK (ur. 1929)
• 2007 - Luther Ingram, amerykański piosenkarz i producent muzyki R&B (ur. 1937)
• 2008 - Arthur C. Clarke, angielski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1917)
• 2008 - Hugo Claus, flamandzki pisarz, malarz, reżyser filmowy (ur. 1929)
• 2008 - Czesław Dęga, polski wojskowy, generał brygady WP (ur. 1923)
• 2008 - Mia Permanto, fińska piosenkarka (ur. 1988)
• 2008 - Paul Scofield, angielski aktor teatralny i filmowy (ur. 1922)
• 2008 - Michał Żywień, polski dziennikarz "Słowa Polskiego" (ur. 1927)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1919 - Gdańsk został ogłoszony Wolnym Miastem.
• 1920 - Powstała pierwsza w II Rzeczypospolitej loża wolnomularska - Kopernik.
• 1922 - Oficjalne narodziny klubu piłkarskiego Lech Poznań, wtedy pod nazwą Lutnia Dębiec.
• 1938 - Na skutek wystosowanego przez Polskę ultimatum, Litwa nawiązała stosunki dyplomatyczne z Rzecząpospolitą.
• 1965 - Jacek Kuroń i Karol Modzelewski ogłosili list otwarty skierowany do działaczy partyjnych PZPR i młodzieży Związku Młodzieży Socjalistycznej.
• 1968 - I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka wygłosił antysyjonistyczne przemówienie.
• 1981 - Milicja i SB brutalnie interweniowały wobec delegatów Solidarności podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy (tzw. prowokacja bydgoska), co spowodowało gotowość strajkową Związku w całym kraju.
• 1986 - W nocy z 19 na 20 marca z Bazyliki Archikatedralnej w Gnieźnie skradziono z relikwiarza wykonaną w srebrze postać św. Wojciecha.
• 2007 - Uruchomiono portal internetowy TVN24.pl.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1227 - Grzegorz IX został wybrany na papieża.
• 1611 - W Moskwie doszło do wybuchu powstania zbrojnego kierowanego przez kupca Kuźmę Minina i księcia Dymitra Pożarskiego przeciwko polskiej załodze Kremla. Polacy zostali wyparci z Moskwy.
• 1865 - Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Bentonville.
• 1937 - Papież Pius XI w encyklice Divini Redemptoris potępił antyreligijny charakter komunizmu.
• 1944 - II wojna światowa: w związku z próbami wycofania się z wojny przez Węgry Niemcy zajęły ten kraj.
• 1946 - Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika i Reunion otrzymały status departamentów zamorskich Francji.
• 1958 - Utworzono Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (poprzednika Parlamentu Europejskiego) z siedzibą w Strasburgu, organ opiniodawczy Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG).
• 1982 - Wojna o Falklandy: Argentyńczycy wylądowali na Georgii Południowej i podnieśli tam swą narodową flagę. Incydent ten stanowił preludium do późniejszych działań zbrojnych.
• 2007 - Miała miejsce katastrofa górnicza w kopalni Uljanowskaja, zginęło 108 górników.

1. ↑ Polski Związek Wędkarski